MÍGRENI HJÁ FULLORÐNUM

 

Fyrirbyggjandi

Inngangur
  • Áður en fyrirbyggjandi meðferð er hafin þarf að fara vandlega yfir alla þá þætti sem gætu valdið köstum (spenna, mataræði, svefnmynstur, hormónar og fleira) og reyna eftir mætti að draga úr áhrifum þeirra. Mjög einstaklingsbundið er hvenær fyrirbyggjandi meðferð kemur til greina. Oft er miðað við 3 eða fleiri köst í mánuði, en taka þarf tillit til hversu sár verkurinn er og hve lengi köstin standa og hve mikil áhrif sjúkdómurinn hefur á líf viðkomandi.
  • Gott er að halda dagbók yfir verkjaköstin áður og eftir að fyrirbyggjandi meðferð er hafin.
  • Raunhæft markmið meðferðar er að fækka köstum og draga úr styrk þeirra.
  • Fyrirbyggjandi meðferð skal hefja með litlum skömmtum sem auka skal hægt ef þörf krefur.
  • Hætta skal meðferð eftir 6-8 vikur ef árangur er ónógur og einnig ætti að endurmeta þörf á meðferð eftir 3-6, mánuði, þrátt fyrir góðan árangur.
  • Beta-hemlar með "hluta agonistvirkni" (alprenólól,oxprenólól,pindólól) eru gagnslausir við mígreni.
  • Beta-hemlar sem best hafa sannað gildi sitt eru própranólól, metóprólól og atenólól. (Einnig timólól og nadólól en þeir eru ekki skráðir á Íslandi.)

 

Árangur fyrirbyggjandi meðferðar getur látið á sér standa í vikur og jafnvel mánuði.

Nálastungumeðferð (Acupunctur) dregur í mörgum tilvikum úr tíðni kasta og getur því verið fýsilegur kostur sem fyrirbyggjandi meðferð.

Nokkuð hefur verið skrifað um notkun valpróinsýru og karbamazepín svo og amitriptylin og nortriptylin í fyrirbyggjandi meðferð lyf við mígreni þar sem þessi lyf eru ekki skráð hérlendis á þessari ábendingu er ekki mælt með notkun þeirra, nema á ábyrgð sérfræðinga í taugalækningum.

Aðrar leiðbeiningar um meðferð mígrenis má m.a. finna á síðu Kanadíska Læknafélagsins http://www.cma.ca/cpgs/migracpg.htm (uppfært 1998) og JAMA http://www.ama-assn.org/special/migraine/support/support.htm
en þar er einnig að finna sérstaklega góðar leiðbeiningar fyrir mígrenisjúklinga

http://www.ama-assn.org/special/migraine/index.htm

Einnig má benda á nýútkomnar leiðbeiningar frá Svíþjóð (Lækemedelsverket)
http://www.mpa.se/ síðan þarf að velja workshop

 

1. Fyrsta val
i. Beta hemlar
Própranólól 40-240 mg á dag skipt í 2-3 skammta
eða
Atenólól 25-100 mg á dag
eða
Metóprólól 50-200 mg á dag skipt í 2-3 skammta
2. Annað val
i. Bólgueyðandi gigtarlyf (BEYGL)
Naproxen 250-500 mg tvisvar á dag
eða
Íbúprófen 400 mg 2-3svar á dag
eða
Acetýlsalicýlsýra 250-500 mg 4sinnum á dag
ii. Önnur mígrenilyf
Pizotífen / 0,5 mg að kvöldi og má auka hægt í 0,5 mg þrisvar á dag.

 

(Lyfið Migpriv inniheldur þessa blöndu)
Meðferð við bráðu mígreni / kasti.
Inngangur
Sjúklingur, sem leitar læknis vegna þráláts höfuðverkjar, er oft að leita eftir öruggri greiningu og vissu um, að höfuðverkurinn sé vegna mígrenis, en ekki annars verra. Eftir staðfestingu á því ná margir að stöðva köstin eða draga úr þeim með einföldum ráðum og/eða lausasölulyfjum.
Mikilvægt er að sjúklingur geri sér grein fyrir að lyf koma ekki í stað ýmissa almennra úrræða, svo sem að nota kalda bakstra og draga úr áreiti, t.d. með því að forðast birtu og reyna að leggja sig og jafnvel sofna.
Við notkun asetýlsalicýlsýru og NSAID er ráðlagt að nota frekar hraðvirk lyfjaform,eins og vatnsuppleysanlegt duft/töflur, en ekki sýruhjúp- eða forðatöflur. Dæmi um skammta eða freyðitölfur eru Aspegic®, Aspirin®, Novid®, Treo®). NSAID lyf sem ekki eru sýruhjúpuð eða forðalyf ná flest fullri verkun á 30-60 mínútum.
Mörgum reynist vel að taka asetýlsalicýlsýru með metóklópramíð strax í upphafi kasts
Ergot lyfin geta verið mjög gagnleg, en fara verður eftir ákveðnum reglum við notkun þeirra til að minnka aukaverkanir og koma í veg fyrir ergot höfuðverk. Ekki er ráðlegt að nota ergot innan 6 tíma frá notkun triptan lyfs og ekki ætti að nota triptan lyf innan 24 tíma frá töku ergot lyfs. Þá ætti ekki að taka ergot lyf í fleiri en 8 daga í mánuði. Hámarksskammtur á dag er 4-6 mg, á viku 10 mg og á mánuði 20 mg.
Triptan lyfin eru ekki fyrsta val við mígreni, heldur ætti f.o.f. að nota þau þegar einföld verkjalyf eða NSAID í fullum skammti, með eða án metaklópramíðs, duga ekki. Triptan lyfin hafa þann kost að verka vel þótt kast sé komið vel af stað, en aftur þann ókost, að margir (30-40%) fá aftur höfuðverk innan 8-24 tíma.
Góður árangur hefur sést af 4% lídókaín lausn sem dreypt er í nös (0,5ml á 30 sekúndum) sömu megin og höfuðverkurinn er. Sé verkurinn beggja vegna er dreypt í báðar nasir. Ef árangur er ónógur má endurtaka þetta eftir 2 mínútur. Þetta form
Að lokum er höfundum sérlega annt um að benda á nýlega grein frá Bandolier ("evidence based health care") en sú útgáfa var valin sem besti NHS vefstaðurinn 1999.
http://www.jr2.ox.ac.uk/bandolier/band59/b59-2.html   (Making sense of migraine)
1. Fyrsta val
i. Verkjalyf
Asetýlsalicýlsýra 250-500mg á fjögurra klst. fresti 1gr strax og má
endurtaka
eða
Parasetamól 250-500 mg á fjögurra klst. fresti 1gr strax og má
endurtaka
ii. Bólgueyðandi gigtarlyf (BEYGL)
Díklófenak kalíumsalt 50 mg við fyrstu einkennum, má endurtaka eftir 2 klst ef einkenni eru enn til staðar. Eftir það á 4-6 klst fresti, en hámarksskammtur á 24 klst er 200 mg
eða
Íbúprófen 400-600 mg fjórum sinnum á dag, í einn dag
eða
Naproxen 750 mg í einum skammti og síðan 250 mg með 8 klst. millibili tvisvar.
iii.Fjölþáttameðferð
Asetýlsalicýlsýra
og Metóklópramíð		 900 mg
10 mg		 Einn skammtur við upphaf fyrirboðaeinkenna migrenikasts. Endurtaka ef þörf krefur eftir nokkrar klst. Ekki skal taka meira en 3 skammta á 24 klst.
   
2. Annað val
i. Lyf til inntöku eða í endaþarm
Ergotamíntartrat 1-2 mg í byrjun og síðan má taka 1 mg á 30 mínútna fresti ef þörf krefur. Þó ekki meira en 6 mg/kast.
Ergotamíntartrat í blöndum 0,5 - 2 mg í byrjun og síðan má taka 0,5 - 2 mg á 30 mínútna fresti ef þörf krefur. Þó ekki meira en 6 mg/kast.
eða
Rízatriptan 5- (10) mg í einum skammti, má endurtaka eftir 2 tíma.
Súmatriptan 50 - (100) mg í einum skammti, sem má endurtaka eftir 2 tíma. Mest 300 mg á dag.
Zolmitriptan 2,5 - (5) mg í einum skammti, má endurtaka eftir 2 tíma.
ii. Stungulyf (parenteral)
Súmatriptan 6 mg undir húð í einum skammti, má endurtaka eftir 1 tíma. Mest 12 mg á dag.


Athugasemdir

  • Forðast ber að nota ergotamín og triptan lyf hjá sjúklingum með slagæðasjúkdóma.
  • Ef höfðuverkur er þrálátur þá skal hafa í huga ergot- eða koffínfráhvarf (rebound) eða höfuðverk orsakaðan af verkjalyfjum.
    •
  • Lyfjahöfuðverkur er vel þekkur eftir öll verkja-, ergot og triptan lyf hjá mígrensjúklingum. Þessi tegund höfuðverkjar er mjög erfið viðfangs og best er að fyrirbyggja slíkt með skynsamlegri notkun lyfjanna.

1. Welch KMA. Drug therapy of migraine. N Engl J Med 1993;3329:1476-83.

2. Holroyd KA, Penzien DB, Cordingley GE. Propranolol in the management of recurrent migraine: a meta-analytic review. Headache 1991;31:333-40.

3. Leone M, Grazzi L, La Mantia L, Bussone G. Flunarizine in migraine: a minireview. Headache 1991;31:388-91.

4. Ziegler DK, Hurwitz A, Preskorn S, Hassanein R, Seim J. Propranolol and amitriptyline in prophylaxis of migraine: pharmacokinetic and therapeutic effects. Arch Neurol 1993;50:825-30.

5. Pfaffenrath V, Scherzer S. Analgesics and NSAIDs in the treatment of the acute migraine attack. Cephalagia 1995; 15(suppl 15):14-20.

6. Tfelt-Hansen P, Henry P, Mulder LJ, Scheldewaert RG, Schoenen J, Chazot G. The effectiveness of combined oral lysine acetylsalicylate and metoclopramide compared with oral sumatriptan for migraine. Lancet 1995;346:923-6.

7. Stiell IG, Dufour DG, Moher D, Yen M, Beilby WJ, Smith NA. Methotrimeprazine versus meperidine and dimenhydrinate in the treatment of severe migraine: a randomized, controlled trial. Ann Emerg Med 1991;20:1201-5.

8. Kozma CM, Mauch RP, Reeder CE, Lawrence BJ. A literature review comparing the economic, clinical, and humanistic attributes of dihydroergotamine and sumatriptan. Clin Ther 1994;16:1037-51.

9. Silberstein SD, Young WB. Safety and efficacy of ergotamine tartrate and dihydroergotamine in the treatment of migraine and status migrainosus. Neurology 1995;45:577-84.

10. Pradalier A, Clapin A, Dry J. Treatment review: non-steroid anti-inflammatory drugs in the treatment and long-term prevention of migraine attacks. Headache 1988;28:550-7.

11. The Medical Letter. New "Triptans" and other drugs for migraine. 1998; 40:97-100.

12. Spierings ELH, Messinger HB. Flunarizine vs. pizotifen in migraine prophylaxis: a review of comparative studies. Cephalalgia 1988;8(suppl 8):27-30.

13. Murphy JJ, Heptinstall S, Mitchell JRA. Randomised double-blind placebo-controlled trial of feverfew in migraine prevention. Lancet 1988;2:189-92.

14. McQuay H, Carroll D, Jadad AR, Wiffen P, Moore A. Anticonvulsant drugs for management of pain: a systematic review. BMJ 1995;311:1047-52.

15. Mathew NT, Saper JR, Silberstein SD, Rankin L, Markley HG, Solomon S, et al. Migraine prophylaxis with divalproex. Arch Neurol 1995;52:281-6.

16. Dahlöf C. Placebo-controlled clinical trials with ergotamine in the acute treatment of migraine. Cephalalgia 1993;13:166-71.

17. Tfelt-Hansen P. Sumatriptan for the treatment of migraine attacks-a review of controlled clinical trials. Cephalalgia 1993;13:238-44.

18. McEwen JI, O’Connor HM, Dinsdale HB. Treatment of migraine with intramuscular chlorpromazine. Ann Emerg Med 1987;16:758-63.

19. Davis CP, Torre PR, Williams C, Gray C, Barrett K, Krucke G, et al. Ketorolac versus meperidine-plus-promethazine treatment of migraine headache: evaluations by patients. Am J Emerg Med 1995;13:146-50.

20. Maizels M, Scott B, Cohen W, Chen W. Intranasal lidocaine for treatment of migraine: a randomized, double-blind, controlled trial. JAMA 1996;276:319-21.

21. Ziegler D, Ford R, Kriegler J, Gallagher RM, Peroutka S, Hammerstad J, et al. Dihydroergotamine nasal spray for the acute treatment of migraine. Neurology 1994;44:447-53.

22. Hoffert MJ, Couch JR, Diamond S, Elkind AH, Goldstein J, Kohlerman NJ, et al. Transnasal butorphanol in the treatment of acute migraine. Headache 1995;35:65-9.

23. Pittler MH, Vogler BK, Ernst E. Feverfew for preventing migraine (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 3, 2000. Oxford: Update Software.

24. British Medial Association and the Royal Pharmaceutical Society of Great Britain. British National Formulary Númer 39. 10.1.1 Non-steroidal anti-inflammatory drugs 450

 

Unnið 1998 af Grétari Guðmundssyni, Ingu J Arnardóttur, Sigurði Helgasyni og Sigurði Thorlacíus.
Endurskoðað 1999