Bolusetning.gif (20718 bytes)















Skoðið bækling fyrir
almenning um
þetta efni.

Mjög gott fræðsluefni um
inflúensu og inflúensu
bólusetningar
frá Helga Guðbergssyni
yfirlækniAtvinnusjúkdómadeildar Heilsuverndarstöðvarinna
má finna á vef þeirra.
www.hr.is/HR/atvinnusj/influensa.htm

 

 

ÓNÆMISAÐGERÐIR Á FULLORÐNUM

 

Inngangur

Lögð er áhersla á að bólusetningu gegn lungnabólgu og inflúensu sé haldið
að fólki sem mun hafa gagn af slíku.

Þeim sem sannanlega gagnast fyrrnefndar bólusetningar eru fólk eldra en
60 ára og allir sem þjást af langvinnum hjarta-, lungna-, nýrna- og
lifrarsjúkdómum, sykursýki, illkynja og ónæmisbælandi sjúkdómum.

Muna eftir lungnabólgubólusetningu hjá öllum sem eru án miltis.

Inflúensubólusetning

Gefist árlega í lok október eða byrjun nóvember eða samkvæmt nánari
fyrirmælum hvert ár. Sjá heimasíðu landlæknis.

Lungnabólgubólusetning

Gefist á 10 ára fresti nema hjá fólki með ónæmisbælandi sjúkdóma, þar sem
ráðlagt er að endurbólusetja eftir 5 ár. Má gefa með inflúensubólusetningu.

Aðrar ónæmisaðgerðir

Lifrarbólga A

Þeir sem hyggja á ferðalög til landa þar sem sjúkdómurinn er
landlægur. Samkynhneigðir karlar og fíkniefnaneytendur.

Lifrarbólga B

Heibrigðisstarfsfólk, sem vinnur með blóð og blóðhluta, fólk í
blóðskilun og fólk er þarf mjög tíðar blóðgjafir. Samkynhneigðir
karlar, sprautufíklar og fólk í sambýli með sjúklingum með lifrarbólgu B.

Mislingar

Allir, sem ekki hafa verið bólusettir (reglulegar almennar bólu-
setningar hófust 1976), og hafa ekki með vissu fengið mislinga.

Mænusótt

Ef liðin eru meira en 10 ár frá síðustu bólusetningu er æskilegt að
endurtaka hana ef smithætta er fyrir hendi, t.d. fyrir ferðir til landa
þar sem sjúkdómurinn er landlægur.

Stífkrampi og barnaveiki (dT)

Ef liðin eru meira en 10 ár frá síðustu bólusetningu ber að
endurtaka hana ef óhreinindi komast í sár eða ef ef farið er
til landa þar sem sjúkdómarnir eru landlægir.

Athugasemdir

  • Ætla má að af hverjum 23 eldri borgurum fái 2 inflúensu á hverjum
    vetri en með bólusetningu megi fækka þeim um helming.
    •
  • Sýnt hefur verið að hraust fólk á aldrinum 18–64 ára, sem er bólusett
    gegn inflúensu, fær færri sýkingar í efri loftvegi og þarf sjaldnar að leita
    vegna slíks til lækna en þeir sem ekki eru bólusettir. Einnig fækkar
    fjarvistum frá vinnu (7).
  • Nýleg athugun á konum yngri en 65 ára í sérstakri áhættu fyrir inflúenzu-
    tengdum fylgikvillum sýndi að árlega mátti rekja (attributable risk) 2 til 6
    innlagnir á sjúkrahús eða dauðsföll hjá hverjum 1000 konum til inflúenzu.
    Greina mátti 7 áhættuþætti: Langvinna lungna-, hjarta-, og nýrnasjúkdóma,
    sykursýki, krabbamein, langvarandi steragjöf og HIV smit (10).
  • Nýleg tvíblind slembirannsókn sýndi að fjarvistir frá vinnu vegna öndunar-
    færaeinkenna voru um helmingi minni hjá heilbrigðisstarfsfólki sem var
    bólusett gegn inflúenzu en hjá þeim sem ekki voru það (11).
  • Tvíblind slembirannsókn á þrígildu inflúenzubóluefni gefið sem nefúði
    4561 hraustum einstaklingum á timabilinu 1997 til 1998 sýndi að það var
    öruggt og virkt. Hlutfallsleg fækkun alvarlegra veikinda með hita, efri
    öndunarfærasýkinga með hita, fjarvistadaga frá vinnu og heimsókna til
    lækna vegna sama var í kringum 20%. Hlutfallsleg minnkun sýklalyfja var
    45%. Þetta á við þá viku sem inflúenza var í hámarki(12).
  • Aukaverkanir við endurbólusetningu með lungnabólgubóluefni eru
    algengari en við frumbólusetningu. Þetta á við bólusetningu 5 árum
    eða meir frá fyrstu bólusetningu. Tíðni bólgu á stungustað (>10,2cm)
    var 11% vs 3% á fyrstu tveim dögunum en hurfu að jafnaði innan
    3ja daga. Hæst var tíðnin hjá hraustu fólki(13).

Heimildir

  1. British National Formulary, September 1995; 497–503.
  2. Duclos P., Pless R., Koch J. et al. Adverse events temporally
    associated with immunizing agents. Can Fam Physician 1993;
    39: 1907–1913.
  3. Govaert M. E., Thijs CTMNC, Masurei N., et al. The efficacy of
    influenza vaccination in elderly individuals. A randomized double-
    blind placebo-controlled trial. JAMA 1994; 272: 1661–1665.
  4. Karl G. Kristinsson. Bólusetning gegn pneumókokkum. Læknablaðið/
    Fréttabréf lækna 1993; 12: 14–16.
  5. Landlæknisembættið. Dreifibréf 15/1994.
  6. Margolis K. L., Nichol K. L., Poland G. A. et al. Frequency of
    adverse reactions to influenza vaccine in the elderly. A randomized,
    placebo-controlled trial. JAMA 1990; 264: 1139–1141.
  7. Nichol K. L., Lind A., Margolis K. L. et al. The effectiveness of
    vaccination against influenza in healthy, working adults. NEJM
    1995; 333: 889–893.
  8. Patriarca P. A. A randomised controlled trial of influenza vaccine
    in the elderly. Scientific scrutiny and ethical responsibility. JAMA
    1994; 272: 1700–1701.
  9. Medical Letter 1999;41:82-84.
  10. Neuzil KM, Reed GW et al. Influenza-associated morbidity and
    mortality in young and middle-aged women. JAMA 1999; 281:901907.
  11. Wilde JA, McMillan JA, Serwint J et al. Effectiveness of influenza
    vaccine in health care professionals. JAMA 1999;281:908-913.
  12. Nichol KL, Mendelman PM, Mallon KP et al. Effectiveness of live,
    attenuated intranasal influenza virus vaccine in healthy, working adults.
    JAMA 1999;282:137-144.
  13. Jackson LA, Benson P, SnellerV et al. Safety of revaccination with
    pneumococcal polysaccharide vaccine. JAMA 1999;281:243-248.

Kaflinn var endurunninn 1999 af Sigurði Helgasyni, Sigurði Guðmundssyni
og Haraldi Briem.  Upphaflega unnin 1997.