Hálsbólga

Hálsbólga

Nýtt endurskoðað efni
Þann 17 september 2004 voru gefin út á vefsetri Landlæknisembættisins drög klínískra leiðbeininga um hálsbólgu. Leiðbeiningarnar sem unnar voru af þverfaglegum vinnuhópi verða í reglulegri endurskoðun í ljósi nýrrar vitneskju og mun Óskar Reykdalsson formaður vinnuhópsins stýra endurskoðun.
Sjá nánar http://www.landlaeknir.is/template1.asp?pageid=865

Inngangur

Flestar hálsbólgur stafa af veirum.

Klínísk skođun ein sér er óörugg til ađ greina á milli veiru- og bakteríusýkingar.

Sjálfsagt er ađ nota streptókokkaskyndipróf eđa rćktun til greiningar. Nćmi skyndiprófa
er 82% og sértćki allt ađ 98%.

Ef skyndipróf er neikvćtt en sterkur klínískur grunur um streptókokkahálsbólgu er
sjálfsagt ađ rćkta.

Af einstökum öđrum orsökum hálsbólgu en b -hemólýtískum streptókokkum (GABHS)
ber sérstaklega ađ hafa í huga einkyrningasótt.

Mćlt er međ sýklalyfjameđferđ í 10 daga viđ GABHS hálsbólgu. Klínísk einkenni dvína fyrr
ef sýklalyf er gefiđ snemma auk ţess sem ţađ dregur úr smithćttu.

Sýklalyf skulu ađ jafnađi ekki gefin nema ađ undangenginni jákvćđri greiningarrannsókn.

Athugiđ sérstaklega

Ekki er mćlt međ notkun amoxicillíns, tetracýklínlyfja eđa trímetóprim-súlfa lyfja í hálsbólgu.

Fyrsta međferđ

1. Penicillín
Fenoxýmetýlpenicillín
Fullorđnir 0,8–1 g x 2 á dag
Börn 25 mg/kg á dag,
deilt í 2 skammta

2. Viđ penicillínofnćmi

Erytrómýcín
Fullorđnir 500 mg x 2 á dag
Börn 40 mg/kg á dag,
deilt í 2 skammta

 

3. Viđ snemmkomna endursýkingu (innan 2ja vikna eftir lok međferđar)
skal međhöndla á ný eins og áđur

Önnur međferđ

1. Verđi enn á ný endursýking skal skipta yfir í eitthvert eftirtalinna lyfja
amoxicillin-klavúlanat
Fullorđnir 250 mg x 3 á dag
Börn 20 mg/kg á dag,
deilt í 3 skammta
Clindamýcín
Fullorđnir 150 mg x 4 á dag
Börn 15 mg/kg á dag,
deilt í 3 skammta

2. Viđ penicillinofnćmi

Clindamýcín
Fullorđnir 150 mg x 4 á dag
Börn 15 mg/kg á dag,
deilt í 3 skammta

Heimildir

  1. Hjortdahl P., Lćrum E., Nowinckel P. Clinical assessment of pharyngitis in general practice. Scand J Prim Care 1988; 6: 219–223.
  2. Karl G. Kristinsson sýklafrćđingur og Sigurđur Guđmundsson smitsjúkdómalćknir, persónulegar upplýsingar.
  3. Läkemedelsverket og statens legemiddelskontroll 1995–4. Treatment of acute infections of the respiratory tract in primary health service, workshop (sćnskt - norskt).
  4. Paradise J. L. Etiology and management of pharyngitis and pharyngotonsillitis in children. A current review. Ann Otol Rhinol Laryngol 1992; 101: 51–57.

Unnið af læknunum Vilhjálmi A. Arasyni , Skúla Gunnarssyni, Þórði G. Ólafssyni, Ólafi Stefánssyni, Karli G. Kristinssyni og Sigurði Guðmundssyni.

Frá ritstjóra: (1997 og endurskoðað í september 2004)

Klínískar leiðbeiningar ("evidence based"), um hálsbólgu og ábendingar hálskirtlatöku, voru gefnar út af SIGN (Scottish Intercollegiate Guideline Network http://www.sign.ac.uk/guidelines/published/index.html) í janúar 1999. Þær eru númer 34 á leibeiningasíðu þeirra og má nálgast hér http://www.sign.ac.uk/guidelines/published/index.html ????Setja icon no 34 full ref við hliðina.

Vinnhópur um öndunarfærasjúkdóma á vegum Cochrane samtakanna endurskoðaði 8 janúar 2004 kerfisbundið yfirlit um sýklalyf við hálsbólgu og er niðurstaðan m.a. að lyf stytta að meðaltali þann tíma sem fólk er með einkenni um 16 klukkustundir
http://www.cochrane.org/cochrane/revabstr/ab000023.htm Del Mar CB, Glasziou PP, Spinks AB. Antibiotics for sore throat (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 3, 2004. Chichester, UK: John Wiley & Sons, Ltd.